Yeni ürün geliştirmer kapsamındaki çalışmalar

 YENİ ÜRÜN GELİŞTİRME KAPSAMINDAKİ ÇALIŞMALAR 

tablo7.png

















 
 


1) Sodyum Bor Hidrür (Tri Metil Borat) Üretimi
 
Dünyada önemli bir bor üreticisi olarak, üretimini yaptığımız ürünlerin yanında katma değeri yüksek ürünlere de yer vererek ürün portföyümüzü genişletmek dünya piyasasında rekabet gücümüzü artıracaktır. Bu nedenle son yıllarda önemli bir hidrojen enerjisi depolayıcısı olarak tanımlanan sodyum bor hidrürü üretmek veya bu konuda çalışmaların yapılması amaçlanmıştır. Başkanlığımız kapsamında yapılan  laboratuvar çalışmalarında, Schlesinger prosesine göre ilk aşamada metanol ve borik asit kullanılarak sodyum borhidrür üretiminde hammadde olarak kullanılan trimetil borat %98 saflıkta üretilmiş, ikinci aşamasında ise trimetil borattan, mineral yağ ve izopropilamin kullanılarak % 63 saflıkta SBH üretilmiştir. 100 ton/yıl kapasiteli pilot ölçekte üretim için ihaleye çıkılarak tesis kurulumu planlanmaktadır.
 
2) Mekanokimyasal Yöntemle Kalsiyum Borhidrür Üretilmesi Ve Katalitik Desorpsiyonla Hidrojen Eldesi 
 
Hidrojen temiz ve sürdürülebilir enerji taşıyıcılardan biri olarak gelecekte fosil yakıtların yerini alacaktır. Hidrojen depolama tekniği hidrojenin kullanılabilir hale getirilmesinde temel konudur. Güvenilir ve etkin hidrojen depolama malzemelerinin geliştirilmesi özellikle yakıt hücreli araçların yaygınlaştırılması için kaçınılmazdır. Bu kapsamda, teorik ve deneysel olarak yüksek hidrojen depolama kapasiteleri sebebiyle borhidrürler araştırılmaktadır. Sonuç olarak, kalsiyum borhidrür (Ca(BH4)2) ve magnezyum borhidrürün (Mg(BH4)2) (IIA grubu borhidrürler) alkali borhidrürlerden (LiBH4, NaBH4 ve KBH4) daha az kararlı olduğu bulunmuştur. Ayrıca, Ca(BH4)2 ve Mg(BH4)2 kısmi reversibiliteye sahiptir. Bu borhidrürler aktif olarak araştırılan yeni malzemelerdir. Dolayısıyla, metal borhidrürlerin hidrojen verimliliği açısından genel olarak değerlendirilmesi hususunda kalsiyum borhidrürün (IIA grubu borhidrür) üretilmesi ve dehidrojenasyonu konusunda çalışılmasının faydalı olacağı düşünülmektedir. Bu çalışmada amaç mekanokimyasal yöntemle hidrojen kaynağı olan Ca(BH4)2’ün ucuz reaktantlar seçilerek düşük maliyetle üretilmesidir. Bu üretim sayesinde, hidrojen eldesi sağlamak ve bu esnada oluşan metaboratların yeniden metal borhidrürlere dönüştürülmesi ile hidrojen çevrimi veriminin arttırılması planlanmaktadır. Çalışmanın dehidrojenasyon kısmında yeni bir katalizör sentezleyip katalitik dehidrojenasyon yapılması hedeflenmektedir. 
 
3) Metal Floroboratların Üretimi
 
Floroboratlar genel olarak yangına dayanıklı malzeme üretiminde, metal işleme endüstrisinde, elektronik devre üretiminde, galvonik banyolar ve organik sentezlerde katalizör olarak kullanılmaktadır. Bu kapsamda, farklı metal floroboratların seçileceği bir çalışma ile
• Yaş Yöntem ve Mekanokimyasal Yöntem kullanılarak en düşük maliyet ve en yüksek
verimle metal floroboratların üretilmesi,
• Üretilen metal floroboratların özellikle alev geciktirici olarak kullanılmasının yanında diğer endüstriyel alanlarda kullanılabilirliğinin araştırılması hedeflenmektedir.
 
4) Doğal Zeolitten Sentetik Zeolit Elde Edilmesi Çalışması
 
Doğal zeolitten sentetik zeolit 4A elde edilebilirliğinin araştırılması ve zeolitin kullanım alanlarının arttırılması amaçlanmaktadır.  Sentetik zeolit 4A ve çalışmalarda üretilen numunelerin kalsiyum tutma kapasitelerinin belirlenmesi için çalışmalara devam edilmektedir. Çalışma ile ilgili proje ortaklığı oluşturma çalışmaları da sürdürülmektedir.
 
 
5) Lityum Karbonat Üretimi
 
Kırka Bor İşletme Müdürlüğü Boraks pentahidrat üretimi zayıf çözeltisi ve atıklardan lityum kazanılmasına yönelik laboratuvar çalışmalar yapılmış olup çalışma sonucunda çözeltilerdeki lityumun, evaporasyonla lityum karbonat olarak üretilebilirliği görülmüştür. 400 ton/yıl kapasiteli lityum karbonat üretim tesisi için ihaleye çalışması gerçekleştirilmektedir.
 
6) Üleksitten CO2 Gazı Geçirilmesi İle Sodyum Pentaborat Üretimi
 
Üleksit ülkemizde Balıkesir Bigadiç’de üretilen bir bor cevheridir. Bu cevher kolemanitle birlikte çıkarılmakta, kolemanit borik asit üretiminde kullanılmakta, üleksit ise proseslenmemekte ve konsantre olarak ihraç edilmektedir. Bu projenin amacı baca gazının karbon dioksit içeriğini ve saf CO2 yi kullanarak atmosferik basınçta ve basınç altında sulu ortamda üleksitten sodyum pentaborat elde edilmesinin optimum şartlarını belirlemektir. Değişik tane boyutunda ve 160oC de kalsine edilmiş üleksit ile değişik tane boyutunda 450oC de kalsine edilmiş üleksit örnekleriyle çalışılmıştır. Bu örnekler kullanılarak atmosferik şartlarda saf CO2,  %12 CO2 içeren sentetik baca gazı, saf SO2 gazı ile ve basınç altında saf CO2 gazı ile sulu ortamda çözünmenin optimizasyonu incelenmiştir. 
 
7) Sodyum Borat Bileşiklerinden Sodyum Nitrat Üretimi
 
Boraks dekahidrat ürününe nitrik asit ilavesi ile sodyum nitrat ve borik asit elde edilmesi amaçlanmaktadır. Sodyum nitrat üretimi için optimum şartların belirlenmesi için sıcaklık, pH, reaksiyon süresi ve nitrik asit miktarı parametreleri değiştirilerek deneyler yapılmış ve optimum şartlar belirlenmiştir. Borik asit ve sodyum nitratın saflaştırması işlemlerine devam edilmektedir
 
8) Baryum Metaborat Üretim Prosesinin Araştırılması
 
Teşekkülümüze ait nadir toprak elementleri sahasından temin edilmesi planlanan Baryum cevherinin de kullanılarak Baryum Metaborat üretim prosesinin araştırılması hedeflenmiştir. Baryum hidroksit kullanılarak üretim çalışmalarında, XRD analiz sonuçlarına göre BaBO kimyasal formülü ile baryum borat üretildiği tespit edilmiştir. 
 
9) B-10 İzotopu İle Elementel Bor Ürünlerin Üretilmesi
 
Zenginleştirilen 10B izotopu yüksek nötron tutma kapasitesi ile Nükleer santrallerde, radyoaktivitenin olduğu işletmelerin yapı malzemelerinde, nötron varlığının tespit edilmesinde kullanılan cihazlarda ve kanser tedavisinde kullanılmaktadır. 10B izotopu nükleer tesislerdeki kontrol sıvılarında çözündürülerek kullanılmaktadır. 10B izotopu 11B izotopuna göre binlerce kat daha fazla nötron tutma özelliğine sahiptir. 10B bakımından zenginleştirilmiş borik asit kontrol sıvısında kullanılırken, 11B bakımından zengin ve nötron tutma özelliği çok düşük olan borik asit ise korozyonu önlemek için kullanılmaktadır. Zenginleştirilmiş 10B ile radyoaktif atıkların miktarı azalmakta, kullanılan donanımlar daha basit ve kolay temin edilebilir olmakta, bakım maliyetleri düşmekte, radyasyon seviyesi düşmekte, operasyon basitleşmekte ve tesis ömrü uzamaktadır. Teknoloji Geliştirme Daire Başkanlığımız bünyesinde yürütülecek bu çalışmada, katma değeri çok yüksek olan (kilogramı 75.000 dolar seviyelerinde) 10B izotopunun ayrıştırılarak zenginleştirilmesi ve kurumumuz bünyesinde üretim imkanlarının araştırılması planlanmaktadır. Konuyla ilgili proje ortaklığı imkanları araştırılmaktadır.
 
Paylaş
Paylaş
  |   Yazdır